13. Plac, rynek

Powrót

spis
prof. Janusz A. Włodarczyk
ARCHINOTATNIK
ARCHINOTATNIK – TYCHY
wprowadzenie
link bezpośredni: www.kocham.tychy.pl/archinotatnik

13. Plac, rynek

 PLAC, RYNEK - Place sprzężone, Rynek Główny i plac Mariacki, Kraków. Foto. Janusz A. Włodarczyk. Podczas gdy ulica jawi się jako linia: prosta, krzywa, nawet kolista, jednak linia, plac kojarzy się z punktem; punkt, czyli point – modne, nadużywane dziś określenie. Ulica służy się przemieszczaniu, plac – zatrzymaniu. Jak i ulice, place są rozmaite: duże i małe – w Wenecji piazza i piazetta; ważne i niepozorne; solenne – Vendôme w Paryżu i towarzyskie – Rynek Krakowski; wklęsłe – Piazza del Campo w Sienie i wypukłe – Plac Czerwony w Moskwie; militarne – za Konstantego w Warszawie plac Saski i pokojowe – coś z pokoju i coś ze spokoju – des Vosges (Wogezów), plac odpoczynkowi służący, znów Paryż; kwadratowe – w siatce prostokątnej, the grid i koliste – w haussmannowskim układzie gwiaździstym. PLAC, RYNEK - Rynek, Kazimierz Dolny. Foto. Janusz A. Włodarczyk.Często w mieście jest jeden plac najważniejszy, takim była agora, forum, rynek. Przypadek rynku jest dla nas bardziej symptomatyczny, znamy go, na szczęście z autopsji, z agorą i forum już gorzej, poznikały. Rynek miasta lokacyjnego miewał czasem młodszych (mniejszych) braci, więc mniej ważnych, jak w Krakowie Mały Rynek i plac Mariacki czy we Wrocławiu plac Solny. Bywają place o kształtach rozmaitych, wymuszonych przez wcześniej zaistniałą zabudowę, płaskie i spadkiem, jak w Kremnicy na Słowacji, czy wręcz na kilku poziomach, też i place połączone – sprzężone.

PLAC, RYNEK - Plac reprezentacyjny, Amalienborg, Kopenhaga. Foto. Janusz A. Włodarczyk.

Zauważamy, lubimy i wymieniamy zwykle place historyczne, rzadziej współczesne.

PLAC, RYNEK - Rynek, Brugia. Foto. Janusz A. Włodarczyk.Większość miast, zwłaszcza europejskich, to organizmy skończone; centra co najwyżej przekształcamy, miasta rozbudowując odśrodkowo, na zewnątrz. Nowe osiedla i dzielnice częściej znaczących, wyrazistych placów nie mają, z nowymi miastami też nie lepiej, zresztą bardzo ich mało. Inaczej bywa we współczesnych systemach totalitarnych/autorytarnych, jak miało to miejsce z nową stolicą Brazylii prezydenta Kubitschka Brazylią czy przebudowanym przez Ceaucescu Bukaresztem z horrendalnym Pałacem Ludu, wreszcie z naszym, warszawskim placem Konstytucji i zabudowywanym dziś bez ładu i składu, kiedyś bezkresnym, niekochanym placem Defilad.

PLAC, RYNEK - Plac-salon, Dubrovnik. Foto. Janusz A. Włodarczyk.W pierwszym przypadku skali i rangi placu wymagała rola nowej stolicy budowanej w interiorze, a pewnie też i ambicja prezydenta, w drugim – ambicja dyktatora wyłącznie, a nasze? własne potknięcia chętniej wybaczamy.

PLAC, RYNEK - Plac parkowy, des Vosges (Wogezów) w Paryżu. Foto. Janusz A. Włodarczyk.

Spis zdjęć:
foto. Janusz A. Włodarczyk

1. Pace sprzężone, Rynek Główny i plac Mariacki, Kraków
2. Rynek, Kazimierz Dolny
3. Plac reprezentacyjny, Amalienborg, Kopenhaga
4. Rynek, Brugia
5. Plac-salon, Dubrovnik
6. Plac parkowy, des Vosges (Wogezów) w Paryżu


>> RSS 2.0 feed. >> Both comments and pings are currently closed.

AddThis Social Bookmark Button

Comments are closed.