4.Dom

Powrót


spis
prof. Janusz A. Włodarczyk
ARCHINOTATNIK
ARCHINOTATNIK – TYCHY
wprowadzenie
link bezpośredni: www.kocham.tychy.pl/archinotatnik

Dom

DOM - Dom sezonowy, Beskid Żywiecki, fot. Janusz. A Włodarczyk, 2004Różnicę między pojęciami dom i budynek niewątpliwie postrzegamy, choć często stosujemy je wymiennie. Pierwsze jest z kontekstu szerokiego, drugie z wąskiego. Pierwsze jest ideą, mitem, magią, miejscem zakorzenienia, drugie mieści się w pojęciach budowlanych i użytkowych, utylitarnych. Znamienne jest, iż pojęcie: dom wiążemy raczej z zamieszkaniem własnym, indywidualnym, zaś – budynek. z zamieszkaniem zbiorowym. Z archetypem miejsca zamieszkiwania wiąże się bowiem pojęcie dom własny, począwszy od szałasu, namiotu, igloo, chaty, rzymskiego domusa, po willę. Dom w świadomości jednostki jest światem: chcemy, by stanowił jego środek, był imago mundi (Eliade).

DOM - Dworek Słowackiego, Krzemieniec, fot. Janusz. A Włodarczyk, 2006

Jakkolwiek domem jest dla nas przede wszystkim nasz dom własny, fizycznie kojarzony z budynkiem wolno stojącym, już z odbiorem domu własnego w zabudowie zespolonej, szeregowej czy atrialnej jest nieco inaczej. Tu wyczuwałoby się konflikt – w kontekście fizycznym, nie psychicznym – mówiąc: my home is my castle. Zamek to zamek, brzmi dumnie, jest wartością indywidualną, musi znaczyć, musi wyglądać, sami z a niego odpowiadamy. Prototypem była jednak, też wolno stojąca, chata chłopska, obrastająca przez dodawanie zabudowaniami gospodarczymi z miejscem dla zwierząt, jako miejsce stałego zamieszkania związanego z miejscem pracy, a później willa, wpierw letnia rezydencja, później także lub tylko jako dom zamieszkania stałego, czynnika pracy nie uwzględniająca. Chata jako związana z zagrodą, o charakterze dośrodkowym, willa na pokaz, reprezentacyjna, odśrodkowa.

DOM - Dom jednorodzinny, tradycyjny, stan New Jersey, USA, fot. Janusz. A Włodarczyk, 1998

Chata ewaluowała w dwór – czyli w lepszą chatę, dwór w pałac (barokowy, klasycystyczny) – w lepszy dwór. Willę renesans pozostawił nam w postaci perełek Palladia, modernizm – w postaci dzieł jak willa Savoye w Poissy Le Corbusiera i willa Tugendhata w Brnie Miesa van den Rohe. Dzisiejszy wolno stojący dom jednorodzinny to lepsza lub gorsza willa, choć ciągoty do dworu, czyli do lepiej lub gorzej rozumianej tradycji wciąż dają o sobie znać i w taki to sposób architektura rodzima, ludowa (wernakularna), walczy z architekturą uniwersalną, często wbrew logice.

4.Dom – zdjęcia: Janusz. A Włodarczyk
1. Dom sezonowy, Beskid Żywiecki, fot.2004
2. Dworek Słowackiego, Krzemieniec, fot.2006
3. Dom jednorodzinny, tradycyjny, stan New Jersey, USA, fot.1998

więcej zdjęć

4. Dom własny architektów, Kazimierz Dolny, arch.Ewa i Stefan Kuryłowicz, fot.2007
DOM - Dom własny architektów, Kazimierz Dolny, arch.Ewa i Stefan Kuryłowicz, fot. Janusz. A Włodarczyk, 2007

5. Dom jednorodzinny, współczesny, Toronto, Kanada, fot.2007
DOM - Dom jednorodzinny, współczesny, Toronto, Kanada, fot. Janusz. A Włodarczyk, 2007

6. Willa Tugenthata, Brno, Czechy, arch. Mies van den Rohe, fot. 2005

DOM - Willa Tugenthata, Brno, Czechy, arch. Mies van den Rohe, fot. Janusz. A Włodarczyk, 2005



>> RSS 2.0 feed. >> Both comments and pings are currently closed.

AddThis Social Bookmark Button

Comments are closed.